Podstawowe popędy
Wchodzą tu w grę różne możliwości i różne stopnie. W odniesieniu do pewnych podstawowych popędów wychowanie ma tylko ograniczone możliwości. Nie zrzeka się ono jednak i tu swego wpływu. Dąży ono do tego, aby rozwój i działanie pewnych popędów ochronić i wzmocnić, natomiast innych opóźnić lub zahamować. W zakresie wychowania intencjonalnego jeden lub drugi sposób ustosunkowania się zależy od ideologii wychowawczej danego środowiska. Tak np. rozwój instynktu płciowego społeczeństwa kulturalne usiłują w pewnych granicach hamować, odraczać, podczas gdy niektóre społeczeństwa pierwotne pozostawiają jego rozwojowi wolną drogę. Miejsce prostego hamowania zajmują na wyższych szczeblach świadomego wychowania próby przekształceń popędu. Ogólnie biorąc, zarysowują się tu zatem trzy możliwości analogiczne do tych, z którymi spotykaliśmy się w poprzednim rozdziale przy omawianiu uczuć jako materiału wychowania. Wychowanie może usiłować wzmacniać pewne popędy, osłabiać je lub też transformować.